Mkb omarmt AI massaal, maar strategische inzet blijft achter

Veel ondernemers nog huiverig voor de technologie, toch gaat 41% erin investeren

Delft, 3 augustus 2026 – Het mkb heeft AI in hoog tempo omarmd. Zeven op de tien ondernemers (70%) gebruikt de technologie inmiddels, tegenover een derde (33%) in 2025. Mkb'ers zetten AI vooral in als losse tool en voor laagdrempelige taken: ruim de helft (56%) gebruikt het voor het schrijven van teksten, en het genereren van afbeeldingen. Slechts een derde (36%) zet de technologie in om inzicht te krijgen in de bedrijfsprestaties. Dat blijkt uit het MKB Barometeronderzoek van softwareontwikkelaar Exact, uitgevoerd door onafhankelijk onderzoeksbureau Markteffect bij ruim 1.700 Nederlandse mkb-ondernemers.

Huiver en wantrouwen remmen verdieping

Dat AI nog zo weinig wordt ingezet voor strategische doelen komt deels voort uit onzekerheid en wantrouwen. Bijna de helft van de mkb’ers noemt zichzelf huiverig tegenover de technologie. De aarzeling zit niet alleen in de technologie zelf, maar ook in het vertrouwen in wie ermee werkt. 48 procent geeft aan het nog spannend te vinden om medewerkers met bedrijfsdata in AI te laten werken. Twee op de vijf mkb’ers (40%) verwachten dat AI invloed heeft op traditionele bedrijfsmodellen in hun sector. Zij voorzien dat de manier waarop er geld wordt verdiend in de branche mogelijk zal veranderen in de toekomst.

Ambitie en investeringsbereidheid groeien

De aarzeling neemt niet weg dat het mkb ook volop kansen ziet in AI. Twee derde van de ondernemers (66%) beschouwt AI als een mogelijkheid om efficiënter te werken. Die ambitie vertaalt zich naar concrete plannen: twee op de vijf mkb'ers (41%) noemt investeren in AI een prioriteit voor de komende periode. De vraag voor veel ondernemers is dan ook niet langer of ze met AI aan de slag gaan, maar hoe. Bijna de helft (47%) weet nog niet goed hoe de technologie effectief kan worden ingezet binnen de eigen organisatie. De bereidheid om te investeren in AI verschilt wel sterk per sector. Accountancy en zakelijke dienstverlening lopen voorop, met respectievelijk 61 en 53 procent dat investeringen in AI prioriteit geeft. In de bouw (27%) en de horeca (31%) ligt dat aandeel nog beduidend lager.

Van automatisering naar strategische sturing

Joep Hoeks, Chief Product Officer bij Exact, vertelt: "We staan aan het begin van een verschuiving waarin niet alleen kennis en ervaring bepalend zijn voor succes, maar ook de manier waarop ondernemers data en AI benutten. Veel mkb'ers gebruiken AI vandaag nog als losse tool naast hun werk. De volgende stap is dat AI meedraait in de financiële processen van een bedrijf. Bijvoorbeeld door automatisch afwijkingen in de boekhouding te detecteren en correcties voor te stellen of zelfs door te voeren. Of door direct antwoord te formuleren op vragen over winstgevendheid, cashflow of andere financiële KPI's, met analyses over de achtergrond van afwijkingen ten opzichte van budget of vorige periodes. Juist daar ligt de grootste waarde: niet in het automatiseren van een taak, maar in het verbeteren van besluitvorming. Zo krijgen ondernemers sneller inzicht, meer controle en meer ruimte om zich te richten op hun klanten en groei.”

Over het onderzoek:

Het Exact MKB Barometeronderzoek is een onafhankelijk onderzoek naar de staat van het mkb in Nederland. Het biedt inzicht in de belangrijkste uitdagingen en ontwikkelingen voor mkb-bedrijven, onder andere op het gebied van ondernemerschap, financiën en de inzet van nieuwe technologieën. De meest recente editie van het onderzoek werd uitgevoerd in het eerste kwartaal van 2026 door onderzoeksbureau Markteffect, met deelname van ruim 1.700 respondenten. Naast een overkoepelend mkb-rapport, zijn er sectorspecifieke inzichten beschikbaar voor de sectoren handel, productie, zakelijke dienstverlening, horeca, bouw en accountancy. Meer informatie: www.exact.com/nl/mkb-barometer.