Driekwart productiebedrijven mist actueel zicht op eigen marges, ondanks zware kostendruk
Maakindustrie investeert massaal in technologie, terwijl realtime inzicht ontbreekt.
Delft, 30 juni 2026 De Nederlandse maakindustrie staat onder druk. Bijna zeven op de tien productiebedrijven (67%) ervaren een negatieve impact van inflatie op het bedrijfsresultaat. Veel bedrijven (40%) geven aan de hogere kosten niet volledig te kunnen doorberekenen aan klanten. Slechts een kwart (23%) van de productiebedrijven geeft aan realtime inzicht te hebben in de eigen marges. Dat blijkt uit het MKB Barometeronderzoek van softwareontwikkelaar Exact, uitgevoerd door onafhankelijk onderzoeksbureau Markteffect bij ruim 1.700 mkb-ondernemers.
Kostendruk en interne inefficiënties
Veel mkb-productiebedrijven zien zich genoodzaakt hun prijzen te verhogen om stijgende kosten voor materiaal, grondstoffen en arbeid (deels) op te vangen: 43 procent geeft aan dit al te doen. Maar prijsverhogingen zijn niet de enige manier om marges te beschermen. Niels Analbers, verantwoordelijk voor de ontwikkeling van productiesoftware bij Exact laat weten: “Hoewel prijsverhogingen voor veel productiebedrijven onvermijdelijk zijn, ligt een belangrijk deel van de oplossing intern. Inefficiënties in processen, zoals materiaalplanning, voorraadbeheer en retourverwerking drukken op de marge, zo blijkt uit het MKB Barometeronderzoek. Vier op de tien productiebedrijven geven aan hier ruimte te zien voor verbetering.” Ook het personeelstekort vormt een duidelijke bottleneck: 62 procent van de maakbedrijven geeft aan openstaande vacatures te hebben. Dat is significant meer dan het mkb-gemiddelde van 46 procent. Gemiddeld gaat het om 5 FTE per bedrijf.
Maakbedrijven worstelen met kostendruk en de drukte op de werkvloer. Dat ze toch investeren in technologie zegt veel over de veerkracht van de sector.
AI breekt door, maar strategische inzet blijft achter
Ondanks alles blijft de maakindustrie ambitieus: 54 procent verwacht omzetgroei en 95 procent wil investeren in het bedrijf. Technologie staat daarbij bovenaan de agenda. Dat blijkt ook uit de opmars van AI: twee op de drie productiebedrijven (67%) zet het inmiddels in, en 62 procent ziet er kansen in om efficiënter te werken. Tegelijkertijd ontbreekt bij de helft (50%) nog een duidelijk beeld van hoe AI strategisch waarde toevoegt, bijvoorbeeld in voorspellend onderhoud, kwaliteitscontrole of het slimmer plannen van productie en materiaalstromen. “Maakbedrijven worstelen met kostendruk en de drukte op de werkvloer. Dat ze toch investeren in technologie zegt veel over de veerkracht van de sector,” vervolgt Niels. “Maar AI of automatisering leveren pas echt iets op als de data eronder klopt. Het beschikken over betrouwbare en actuele data over inkoop, productie en marges, maakt dat je de kracht van huidige en toekomstige AI-functionaliteiten ten volle kunt benutten.”
Over het onderzoek
Het Exact MKB Barometeronderzoek is een onafhankelijk onderzoek naar de staat van het mkb in Nederland. Het biedt inzicht in de belangrijkste uitdagingen en ontwikkelingen voor mkb bedrijven, onder andere op het gebied van ondernemerschap, financiën en de inzet van nieuwe technologieën. De meest recente editie van het onderzoek werd uitgevoerd in het eerste kwartaal van 2026 door onderzoeksbureau Markteffect, met deelname van ruim 1.700 respondenten, waarvan 307 in productie/industrie. Naast een overkoepelend mkb-rapport, zijn er sectorspecifieke inzichten beschikbaar voor de sectoren handel, productie, zakelijke dienstverlening, horeca, bouw en accountancy. Meer informatie: www.exact.com/nl/mkb-barometer.
