Onderzoek: Potentieel van AI in finance vaak onbenut. “We hebben een andere kijk nodig.”

Het gebruik van AI in kmo's is de voorbije jaren enorm toegenomen. Toch zorgt de opmars van deze ‘always-on' assistent nog niet concreet voor minder druk binnen de finance-afdelingen. Dat blijkt uit het KMO Barometeronderzoek van Exact. Efficiëntie en kostenbesparing zijn belangrijke prioriteiten voor 2026, maar slechts 15% van de financiële professionals is van plan AI in te zetten om die te realiseren.

Een gemiste kans, vindt ook Vanessa Beeckman, die bij Exact België verantwoordelijk is voor boekhoudsoftware. “De uitdagingen die uit het onderzoek naar voren komen, zoals inzicht krijgen in de financiële cijfers, zijn precies de zaken waar je met AI écht winst kan behalen. Maar dan is er wel een andere kijk nodig.” In dit artikel belicht zij de obstakels, de kansen die vandaag voor het grijpen liggen en duurzame AI-strategieën met de blik op 2030.

Uit de jaarlijkse bevraging van Exact bij financiële professionals, ondernemers en accountants in kmo's, blijkt dat 56% van de gebruikers AI inzet voor het genereren van tekst of afbeeldingen. Veel organisaties koppelen AI echter nog niet aan minder kosten en meer efficiëntie in hun kernprocessen.

Beeckman: “AI wordt meestal zeer gericht ingezet voor algemene taken, terwijl de grootste winst juist in de financiële processen zelf zit. Het is niet dat men niet wil, maar eerder dat het aan kansen ontbreekt om vaardigheden te ontwikkelen. Een financiële professional is altijd druk bezig met budgetten, prognoses en rapporten. Dan blijft er natuurlijk weinig tijd over om te onderzoeken wat er allemaal mogelijk is, of hoe je AI écht voor je aan het werk kan zetten.”

Ook vertrouwen speelt een rol. “In finance is er geen ruimte voor nattevingerwerk of vergissingen. Een uitglijder in een tekst is vervelend, maar een fout in een boeking heeft een impact op je rapporten, aangiftes en beslissingen”, stelt Beeckman. “Een gezond wantrouwen tegenover AI is begrijpelijk, maar niet nodig als je weet hoe de AI-functies werken. Wij zijn transparant en laten altijd zien wat het systeem doet en waarom. Als gebruiker blijf je bovendien altijd in controle en heb je de vrijheid om zelf te bepalen hoeveel je automatiseert met onze software. Zo combineren we slimme technologie met de menselijke touch.”

AI is nog volop in ontwikkeling. Wordt AI maar matig gebruikt omdat de functies misschien nog te beperkt zijn? Beeckman: “Het knelpunt is meestal niet de technologie. Uit gesprekken met klanten blijkt dat er vaak al meer mogelijk is dan ze denken. Het is onze taak om AI-toepassingen gebruiksvriendelijk te maken. Zo werken wij al sinds 2017 met AI, vaak zonder dat klanten zich daarvan bewust zijn. Bijvoorbeeld met ingebedde AI-agents in financiële software, die op de achtergrond patronen herkennen, voorspellingen doen en afwijkingen signaleren. Ze zijn ideaal om slimme betaalprofielen en herinneringen voor debiteuren vast te leggen.”

Maar AI is vandaag ook al een grote hulp bij complexere taken. “In het KMO Barometeronderzoek zien we dat de controle over de cashflow en financiële prognoses veel tijd en moeite kosten. En dat zijn precies de aspecten waar AI vandaag het grote verschil kan maken. Je kan al praten met AI alsof het een financiële collega was. Met één prompt laat je bijvoorbeeld een winst-en-verliesrekening, balans of relevante ratio’s ophalen. Zo kom je sneller tot de kern van afwijkingen, weet je hoe het precies zit met de cashflow en kan je consistenter rapporteren. Vroeger moest je daar vaak tientallen bestanden en rapporten voor uitpluizen.”

Deze ontwikkelingen ondersteunen de verschuiving van achteraf rapporteren naar vooruitdenken. Beeckman: “Om snel te schakelen heb je realtime gegevens en scenario’s nodig. Mijn advies is wel: gebruik slimme financiële software om je cijfers op één centrale plek in real time te centraliseren en beheren. Die zitten immers vaak versnipperd, wat de betrouwbaarheid van je gegevens schaadt. Want ook voor AI geldt: slechte input leidt tot slechte output.”

In het onderzoek wordt het aanwerven van mensen vaak genoemd als middel om de werkdruk te verlagen. Maar alleen mensen aannemen is volgens Beeckman geen houdbare strategie. “De werkdruk en complexiteit nemen niet lineair toe. De grote obstakels zijn tijd en vaardigheden. Je wint vooral met een slimmere inzet van je medewerkers. Door processen te standaardiseren en automatiseren, en mensen in te schakelen voor uitzonderingen of taken die meer waarde opleveren. Minder uitvoerende taken, meer verantwoordelijkheid. Overdrijf daar echter niet in. Een medewerker is vaak blij met afwisseling; combineer complexe analyses met administratief werk. Maar het zwaartepunt moet wel verschuiven.”

De verschuiving van taken leidt ook tot nieuwe teamsamenstellingen. Van AI-ondersteunde controllers tot Complex System Engineers met een hart voor finance: professionals die de complexiteit uit het systeem halen door processen te herontwerpen en die het werken op basis van uitzonderingen mogelijk maken. “Dat vraagt om nieuwe kennis en vaardigheden binnen teams. Taken kan je vervangen, mensen niet. Je moet ze wel de nodige ruimte en middelen geven, en ze meenemen in de verandering. AI-vaardigheden ontwikkel je niet van de ene dag op de andere.”

Mijn advies: nu is een goed moment om in te stappen. Maak ruimte voor verandermanagement rond AI en begin met standaardisatie en het op orde brengen van realtime gegevens. Want hoe beter je processen, stamgegevens en boekhoudingen zijn geconfigureerd, hoe beter AI je kan helpen met snellere analyses, gerichtere meldingen en betrouwbaardere beslissingen.”